Ο όρος “Altmetrics” αναφέρεται σε διάφορους τρόπους μέτρησης της διαδικτυακής προσοχής που λαμβάνει οποιαδήποτε ακαδημαϊκή δημοσίευση (άρθρο, βιβλίο, δεδομένα). Οι Altmetrics αποτυπώνουν τον αντίκτυπο ενός ερευνητή μέσα από ποικίλες διαδικτυακές πηγές, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι διαδικτυακές ειδησεογραφικές πηγές, οι διαδικτυακές πλατφόρμες διαχείρισης βιβλιογραφικών αναφορών κ.ά.
Σε τι χρησιμοποιούνται:
Οι Altmetrics λειτουργούν ως συμπληρωματικό εργαλείο των παραδοσιακών βιβλιομετρικών δεικτών, προσφέροντας επιπλέον πληροφορίες. Εμφανίζονται πολύ ταχύτερα από τις ετεροαναφορές και αναδεικνύουν τον ευρύτερο αντίκτυπο της έρευνας.
Για παράδειγμα, οι προβολές και οι λήψεις αποτελούν πάνω από το 90% των χρήσεων ενός άρθρου, ωστόσο αυτές οι χρήσεις δεν καταγράφονται μέσω των παραδοσιακών ετεροαναφορών. Αντίστοιχα, οι αναφορές σε blogs και μέσα ενημέρωσης μπορούν να αποκαλύψουν ενδιαφέρον για ένα ερευνητικό θέμα πέρα από τον ακαδημαϊκό χώρο.
Θετικά των altmetrics:
-
Άμεση αξιολόγηση της απήχησης:
Παρέχουν γρήγορη ένδειξη του ενδιαφέροντος για μια εργασία, συχνά μέσα σε λίγες μέρες από τη δημοσίευσή της. -
Πιο ευρεία εικόνα επιρροής:
Καταγράφουν την απήχηση πέρα από την ακαδημαϊκή κοινότητα — π.χ. σε κοινωνικά δίκτυα, ειδησεογραφικά μέσα, blogs, πολιτικές αναφορές κ.λπ. -
Συμπληρώνουν τις παραδοσιακές μετρήσεις:
Δεν αντικαθιστούν τις βιβλιογραφικές αναφορές, αλλά προσφέρουν ένα διαφορετικό είδος πληροφορίας, ιδίως για την κοινωνική ή πρακτική επιρροή. -
Κατάλληλες για διαφορετικά είδη ερευνητικού έργου:
Μπορούν να αξιολογήσουν άρθρα, datasets, λογισμικό, παρουσιάσεις, infographics κ.λπ., δηλαδή υλικό που δεν αποτιμάται εύκολα με παραδοσιακές μεθόδους.
Ενθαρρύνουν την ανοιχτή επιστήμη:
Υποστηρίζουν τη διαφάνεια, τη διάχυση και την ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης με το ευρύ κοινό.
Αρνητικά των altmetrics:
- Έλλειψη σταθερών προτύπων:
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος, καθολικά αποδεκτός τρόπος υπολογισμού ή ερμηνείας των altmetrics. - Κίνδυνος παραπλάνησης ή «τεχνητής» επιρροής:
Τα στοιχεία μπορούν εύκολα να χειραγωγηθούν (π.χ. με αγορασμένα likes, ψεύτικους λογαριασμούς, υπερβολική αυτοαναφορά κ.λπ.). - Έμφαση στη δημοτικότητα και όχι στην ποιότητα:
Μια εργασία μπορεί να γίνει viral χωρίς να είναι απαραίτητα επιστημονικά αξιόλογη. - Μεροληψία υπέρ συγκεκριμένων θεμάτων:
Θέματα με κοινωνικό ή πολιτικό ενδιαφέρον τείνουν να λαμβάνουν περισσότερη altmetric προσοχή, ανεξαρτήτως επιστημονικής αξίας. - Ανεπαρκής κάλυψη σε ορισμένα πεδία:
Π.χ. στις ανθρωπιστικές επιστήμες ή σε λιγότερο ψηφιοποιημένα πεδία, οι altmetrics μπορεί να είναι φτωχές ή ανύπαρκτες.
Σημαντική σημείωση:
Όπως συμβαίνει με όλους τους δείκτες, οι Altmetrics πρέπει να παρουσιάζονται με το σωστό πλαίσιο, αντί να αντιμετωπίζονται ως αυτόνομοι αριθμοί με απόλυτη σημασία.
Οι δύο κύριοι πάροχοι δεδομένων Altmetrics είναι οι Altmetric και Plum Analytics. Επειδή οι πηγές δεδομένων τους διαφέρουν, τα σκορ που αποδίδουν στην ίδια δημοσίευση μπορεί επίσης να διαφέρουν.