Ο δείκτης H-index είναι ένας βιβλιομετρικός δείκτης που προτάθηκε το 2005 από τον J.E. Hirsch. Ο δείκτης αυτός αποτυπώνει την επίδραση ενός συγγραφέα βάσει του αριθμού των δημοσιεύσεών του και των αναφορών που έχουν λάβει. Συγκεκριμένα, ένας συγγραφέας έχει δείκτη h όταν h από τις συνολικές του δημοσιεύσεις (Np) έχουν τουλάχιστον h αναφορές η καθεμία, ενώ οι υπόλοιπες (Np-h) έχουν λιγότερες από h αναφορές.
Για παράδειγμα, αν ένας συγγραφέας έχει H-index 12, σημαίνει ότι διαθέτει 12 δημοσιεύσεις που έχουν λάβει τουλάχιστον 12 αναφορές η καθεμία. Ο υπολογισμός του H-index γίνεται κατατάσσοντας τις δημοσιεύσεις κατά φθίνουσα σειρά με βάση τον αριθμό των αναφορών που έχουν λάβει. Το σημείο όπου ο αριθμός των αναφορών μιας δημοσίευσης είναι μικρότερος από τη σειρά κατάταξής της αποτελεί το όριο, και ο H-index αντιστοιχεί στον αμέσως προηγούμενο αριθμό σειράς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η τιμή του H-index εξαρτάται από τη βάση δεδομένων που χρησιμοποιείται για την αναζήτηση των αναφορών.
Σε τι χρησιμεύει:
Ο h-index δημιουργήθηκε ως ένας μηχανισμός μέτρησης τόσο της παραγωγικότητας όσο και της επιρροής ενός ερευνητή, διευκολύνοντας έτσι τις συγκρίσεις μεταξύ τους. Συχνά χρησιμοποιείται για την αναγνώριση επιδραστικών ερευνητών σε ένα συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο και λαμβάνεται υπόψη από οργανισμούς χρηματοδότησης, επιτροπές προσλήψεων, καθώς και επιτροπές μονιμοποίησης και προαγωγών.
Ο h-index είναι ένας απλός δείκτης, ο οποίος, όταν εξετάζεται στο κατάλληλο πλαίσιο, μπορεί να αποδειχθεί πιο αποτελεσματικός από άλλες μεμονωμένες μετρήσεις (όπως ο συνολικός αριθμός δημοσιεύσεων, ο συνολικός αριθμός αναφορών ή οι αναφορές ανά δημοσίευση) για την αποτίμηση του ερευνητικού έργου ή την πρόβλεψη μελλοντικών επιστημονικών επιτευγμάτων.
Σημείωση:
Παρόλο που είναι ευρέως αναγνωρισμένος και συχνά χρησιμοποιούμενος, υπάρχουν ορισμένα σημαντικά χαρακτηριστικά του h-index που πρέπει να ληφθούν υπόψη:
-
Ο h-index είναι ένας από τους πολλούς δείκτες που μπορούν να περιγράψουν την παραγωγικότητα και την επιρροή ενός ερευνητή.
-
Επειδή είναι αθροιστικός δείκτης, ευνοεί τους καθηγητές με πολυετή θητεία έναντι των νέων ερευνητών.
-
Πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο για συγκρίσεις εντός του ίδιου επιστημονικού πεδίου ή υποπεδίου.
-
Συμπεριλαμβάνει τις αυτοαναφορές και δεν λαμβάνει υπόψη το περιεχόμενο των αναφορών.
-
Επηρεάζεται από τις αδυναμίες και τις ασυνέπειες της βάσης δεδομένων που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του.
-
Είναι σημαντικό να αναφέρεται πάντα η πηγή που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό του h-index (π.χ. Web of Science ή Google Scholar).
-
Οι αμφισημίες του h-index έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη διαφόρων παραλλαγών του.